İnfertilite

Fertilite, üreyebilme özelliğine sahip olmak anlamını ifade ederken, infertilite 1 yıl boyunca korunmasız ilişki sonucunda gebe kalamamaktır. Çiftlerin ortalama %10-15 ‘ine infertilite tanısı konmaktadır.

Üreme dişinin ve erkeğin üreme sisteminin ilişkisini ve koordineli uyumunu gerektirir. Bu nasıl olur?

  • Normal yumurta üretimi
  • Normal sperm üretimi
  • Yumurta ve spermin tüplerin uygun yerine ulaşımı
  • Yumurta ve spermin döllenmesi ve sonrasında oluşan embriyonun yerleşmesi

İnfertilite nedenleri:

1. Erkeğe bağlı nedenler

  • Spermiyogramda spermlerde sayı ve hareket azlığı, şekil bozukluğu ( sayı 20 milyonun, ileri hareket % 50’nin, normal yapıda sperm % 14’ün üzerinde ise sperm normal kabul edilebilir)
  • Üreme sisteminde sperm geçişini etkileyen bir tıkanıklık
  • Varikosel, hidrosel, inmemiş testis
  • Enfeksiyonlar, travma
  • İmmün hastalıklar, psikolojik ve cinsel problemler

2. Kadına bağlı nedenler

  • Yumurtanın gelişmemesi, kaliteli olmaması ya da yumurtlama olmaması
  • Rahim ağzında enfeksiyon, tümör, salgı yetersizliği.
  • Rahim yoksa, içinde yer kaplayan bir lezyon varsa.
  • Tüplerin olmaması,tıkanıksa.
  • Endometriozis
  • Üreme organları bozuklukları
  • Psikolojik ve cinsel problemler.

3. Her ikisine de bağlı nedenler

4. Açıklanamayan nedenler

Açıklanamayan sebeplerde normal testlerin olduğu çiftlerde patoloji yumurta-sperm, embriyo kalitesi ya da yerleşme düzeyinde olabilir.

5. Diğer nedenler

  • PID (pelvik inflamatuar hastalık)
  • Endometriozis
  • Çevresel ve mesleki faktörler(toksik ajanlar, madde bağımlılığı, diyet, yaş, v.b.)

İnfertil Çiftlere neler yapılabilir?

  • Ultrasonografi
  • HSG (Histerosalfingografi)
  • Histeroskopi
  • Laparoskopi

Ultrasonografi: Özellikle transvajinal (alttan) tercih edilir. Uterus yani rahim ve rahim ağzının boyutları, şekli, anormalik olup olmadığı, myom olup olmadığı, yerleşimleri, rahimiçi yapışıklıklar, et parçaları gibi problemlerin varlığı, tüplerdeki kitleler, yumurtalık büyüklüğü, yumurta sayıları saptanabilir.

HSG: Rahim ağzından bir alet yardımıyla rahim içine ilaç verilip araştırma yapıldığı bir yöntemdir. Rahmin ve tüplerin yapıları, açık olup olmadığı, eğer tıkanıklık varsa nerde olduğu, rahimde yapışıklık varsa nerde olduğu ya da yer kaplayıcı myom ya da et parçalarının varlığı görülür. Hasta muayene pozisyonuna alınır, bir alet yardımıyla rahim ağzı tutulur ve ince metal bir katater yardımıyla rahim ağzının deliğinden içeri ilaç verilir ve bu ilacın rahime ve tüplere dağılması beklenir bir süre sonra bunun filmi çekilir. Yan etkileri enfeksiyon, rahmin yırtılması ya da ilaca aşırı duyarlılık olabilir.

Histeroskopi: Hasta muayene pozisyonuna alınır. Optik bir alet kullanarak rahmin içi değerlendirilir. Bu işlem doktor tarafından yapılırken aynı düzenekte hastada ekrandan izleyebilir. Rahmin içinde yer kaplayan lezyonlar varsa myom, et parçası, yapışıklık gibi. Eğer bir lezyonla karşılaşılırsa aynı seansta cerrahi olarak çıkarılabilir. Bu müdahelede de enfeksiyon, yırtılma, pıhtı atması, ya da verilen suya bağlı zehirlenme olabilir. Fakat bu durumlar nadir rastlanan durumlardır.

Laparoskopi: Bu müdahele, karından küçük 2- 3 tane delik açarak içerinin gözlemlenmesi ve gerekli işlemleri yapmak amacıyla yapılır. Genel anestezi altında yapılan bu ameliyatta verilen ilacın rahimden geçip tüpler kadar ulaşması ve tüplerden dökülmesi izlenir. Bu esnada myomlar, yapışıklıklar, tüplerdeki hasarlar, endometriozis, rahim tüpler ya da yumurtalıklardaki anormallikler saptanabilir ve aynı seansta tedavisi yapılabilir. Maliyeti ve girişimsel olması nedeniyle en son yapılan yöntemlerdendir. Diğer yöntemler kullanıldıktan sonra eğer hastada pelvik bir patoloji düşünülüyorsa hastanın öyküsü, şikâyetleri, bulguları ve HSG si anormal ise bu işlem yapılır. Erkeğe bağlı infertilite varsa ve tüp bebek uygulanacaksa ve normal bir muayene ve ultrason bulguları mevcutsa tüplerin doğrudan değerlendirilmesi gerekmeyebilir.

Sebep belirlendikten sonra elde bir problem varsa belirlenen soruna yönelik tedaviler uygulanır. Bu ya ilaç tedavisi ya da cerrahi tedavi şeklinde olur. Sonuç eğer gebelik olmazsa yardımcı üreme teknikleri olarak da bilinen Tüp Bebek mikroenjeksiyon yöntemlerine başvurulur.


 

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir